Missie en Visie - PSC Elsene

Onze missie

Waarvoor staan we?

Het PSC Elsene is een open, kleinschalige, herstelgerichte setting voor volwassenen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA). Vanuit een gedragen multidisciplinaire expertise in het psychosespectrum biedt het PSC kwaliteitsvolle begeleiding op maat, via partiële hospitalisatie (dag of nacht), postkuur, ambulante zorg en het mobiele team. Het centrum biedt zorg in de gemeenschap, maar zo nodig ook een tijdelijke thuishaven. Langdurige zorg en persoonlijke continuïteit doorheen de verschillende niveaus van begeleiding ondersteunen het herstel.

Daarom biedt het PSC een laagdrempelig-onthalende en veilige gemeenschap voor (gewezen) patiënten en hun naasten, maar ook voor personeel en bezoekers, met aandacht voor creativiteit, warmte, bezieling en plezier. Acceptatie en respect, flexibiliteit en autonomie en een zo horizontaal mogelijke organisatie vormen de hoekstenen van deze aanpak.

Ten behoeve van de doelgroep, maar ook van de bredere samenleving zet het centrum zich actief in voor een verbetering van de beeldvorming over psychische kwetsbaarheid. Als enige Vlaamse psychiatrische ziekenhuis in Brussel staat het PSC tenslotte open voor de specifieke uitdagingen en kansen van onze uiterst diverse hoofdstad.

Onze visie

Waarvoor gaan we?

Het PSC zet in op de creativiteit van zowel patiënten als hulpverleners. De synergie van creativiteit en psychische kwetsbaarheid werkt helend voor patiënten, maar ook ten aanzien van de maatschappelijke beeldvorming. Het centrum wil zijn traditie van innovatie in de zorg verderzetten met een open blik voor vernieuwende initiatieven en steunend op de wendbaarheid en laagdrempeligheid van een kleinschalige organisatie.

Het centrum wil het eigen netwerk met verschillende zorgniveaus dieper en breder integreren in het landschap van de Brusselse geestelijke gezondheidszorg en de expertise in psychosenzorg, psychiatrische thuiszorg en creativiteit uitdragen via ontmoetingen, publicaties, de herstelacademie en andere organisaties binnen en buiten de GGZ.

Het PSC wil (ervarings-)deskundige zorg bieden voor onze specifieke doelgroep, met aandacht voor continuïteit in een steeds veranderende context, en inspelend op maatschappelijke en wetenschappelijke evoluties.

Ons denkkader

Denkkader

Het PSC Elsene biedt gespecialiseerde, multidisciplinaire zorg aan personen met een psychotische aandoening. Deze zorg wordt geconcretiseerd in verschillende voorzieningen: partiële hospitalisatie (nachthospitaal en daghospitaal), postkuur, beschut wonen in gemeenschap en individueel, psychiatrische thuiszorg o.v.v. assertive community treatment (ACT) en ambulante nazorg (psychiatrische, psychotherapeutische en sociaal-administratieve raadpleging).

Onze eigenheid

Eigenheid van het centrum

Het centrum is kleinschalig en is gespecialiseerd in psychosenzorg. Deze twee factoren hebben een aantal implicaties die de eigenheid van het centrum bepalen.

De kleinschaligheid maakt het centrum overzichtelijk voor patiënten en personeel. Iedereen kent iedereen, wat de laagdrempeligheid bevordert die we nastreven, tussen patiënten en personeel en ook onderling. Deze eigenschap draagt bij tot een aangenaam werkklimaat en een vlottere zorg. De kleinschaligheid bevordert anderzijds ook de flexibiliteit van het centrum als geheel, waardoor we sneller kunnen inspelen op nieuwe uitdagingen en evoluties in de zorg.

De specialisatie in psychosenzorg impliceert dat het centrum een moderne, multidisciplinaire zorg wil aanbieden, aangepast aan de noden van personen met een psychotische aandoening in de huidige tijd en beantwoordend aan de actuele standaarden van psychosenzorg. Anders dan een afdeling voor psychosenzorg in een grotere psychiatrische voorziening kan het centrum door zijn zelfstandigheid een directer en meer onafhankelijk zorgbeleid voeren, uitsluitend gericht op deze focus. Dit geeft ons centrum de mogelijkheid om flexibel, actueel en vernieuwend te zijn in de psychosen. Ze stellen ons in staat om nieuwe ideeën uit te proberen, wat inmiddels tot de traditie van het centrum behoort en ons profiel bepaalt.

Ons zorgmodel

Het zorgmodel van het centrum

Het huidige denkkader van waaruit we in het centrum in psychosenzorg voorzien is een samengesteld model met elementen uit alle vernoemde invalshoeken, waarop modificaties zijn aangebracht die te maken hebben met evoluties in de knowhow wat psychosenzorg betreft, in onze patiëntenpopulatie en in de maatschappij.

Het medische model

Voor zover onze aanpak nog aansluit bij het medische model, benaderen we de persoon met een psychotische aandoening globaal vanuit een bio-psycho-sociale invalshoek. Dit betekent dat we ervan uitgaan dat het een pathologie betreft met een biologische etiologie en een evidence-based medicamenteuze (zij het symptomatische) behandeling, maar dat psychologische en sociale aspecten zowel in de diagnose als de aanpak evenveel aandacht verdienen. De patiënten en hun omgeving worden actief bij deze aanpak betrokken, onder meer via psycho-educatie. Bij dit medische aspect hoort ook de zorg voor de lichamelijke gezondheid van onze patiënten, in het bijzonder wat betreft preventie. Dit betekent het bevorderen van een gezonde levensstijl met gezonde voeding, beweging en het beperken van roken, alcohol- en drugsgebruik als bijzondere aandachtspunten voor onze patiënten.

Psychosociale rehabilitatie / herstel

Anderzijds opteren we voor een aanpak die niet op het medische model gestoeld is. Concreet betreft het de psychosociale rehabilitatie, waarin de begrippen 'ziekte' en 'genezing' plaats maken voor 'beperkingen' en 'mogelijkheden'. Psychosociale rehabilitatie is 'het proces van het helpen van een fysiek of psychiatrisch geïnvalideerd persoon om het beste van zijn/haar residuele mogelijkheden te maken en optimaal te functioneren in een zo normaal mogelijke context' (D. Bennett). Deze visie impliceert zorg op lange termijn, continuïteit van zorg en omvattende, multidisciplinaire zorg. Ook psychotherapie krijgt hier een plaats; zij biedt de kans om problemen te kunnen delen, beter te begrijpen en er beter mee om te leren gaan.

3N

Toegepast op psychosenzorg en rekening houdend met de maatschappelijke actualisatie van het model wordt dit nog het best geconcretiseerd in 3 van de 4 N'en van R. Vermote:

N

Niet-behandeling

Deze optie sluit aan bij de verwijdering van het medische model: onze visie op psychosegevoeligheid is dat een aanpak niet gereduceerd kan worden tot een genezing van symptomen, maar zich moet richten op de optimalisatie van de mogelijkheden van de individuele patiënt.

N

Noodspecificiteit

Zorg op maat, gericht op de specifieke noden van de patiënt. Het centrum biedt aan elke patiënt een geïndividualiseerde aanpak en geen collectieve behandeling zoals in een reguliere ziekenhuissetting.

N

Netwerk

De optie om continuïteit van zorg te bieden impliceert dat de aanpak aangepast moet zijn aan de evolutie van de patiënt. We begeleiden doorheen de verschillende zorgniveaus én de sociale domeinen, en werken samen met andere centra: ziekenhuizen, beschutte werkplaatsen, dagactiviteitencentra, huisartsen enz. Ook het werken met de familie is een belangrijk aspect van de netwerkgedachte.

Actuele accenten

In het kader van de maatschappelijke evolutie worden deze principes als volgt geactualiseerd: om het gevaar van versnippering door een al te individuele aanpak tegen te gaan, en dat zowel voor de patiënt als het personeel, vinden we het belangrijk om het centrum opnieuw als een 'thuis' te profileren. Het groepsgevoel zal niet noodzakelijk in de aangeboden activiteiten terug te vinden zijn, maar veeleer in het 'samen leven' zoals dat in het nachthospitaal en in de begeleide gemeenschapshuizen gebeurt en ook zijn uitdrukking vindt in de traditionele gezamenlijke manifestaties (feesten, vrij podium, modeshow etc.). De functie van de begeleider als katalysator van dit interne sociale leven is hierbij van groot belang.

Het centrum wil ook een vluchtheuvel zijn voor kwetsbare personen die beschutting zoeken tegen de stress van de buitenwereld. Door de toenemende maatschappelijke prestatiedruk wordt de kwetsbaarheid van onze patiënten minder gemakkelijk sociaal aanvaard en wordt voor hen de drempel naar sociale reïntegratie hoger. We opteren ervoor om deze problematiek eerder naar de maatschappij terug te spelen en te expliciteren dan om een onrealistische 'aanpassing' of normalisatie van onze patiënten na te streven. Destigmatiseren, emanciperen en informeren over het 'anders zijn' van onze patiënten is een maatschappelijke opdracht waartoe het centrum een substantiële bijdrage wil leveren.

Tegenover de pool van het 'tehuis' staat de ontwikkeling van de psychiatrische thuiszorg, vormgegeven in het nieuwe ACT-project. Hierbij wordt er precies naar gestreefd om de patiënten zorg te bieden in hun eigen milieu en hospitalisatie te vermijden, ook bij acute toestandsbeelden.

We streven er ook meer naar om tot een snellere doorstroming van patiënten te komen, om verzanding tegen te gaan en toegankelijk te blijven voor de patiënten waarnaar onze setting zich richt. Samengevat werkt het centrum volgens een model van psychosociale rehabilitatie voor personen met een psychotische aandoening, waarbij een evenwicht nagestreefd wordt tussen individuele aanpak en gemeenschapsleven, tussen maatschappelijke integratie en respect voor het anders-zijn.

Concrete realisatie

Concrete vormgeving van dit model

De concrete realisatie van dit model doorheen de geledingen van het centrum is vooreerst vooral terug te vinden in een mentaliteit. Een respectvolle, steunende en stimulerende houding met lage drempel voor de patiënten en dialoog vormen de belangrijkste tools. Praktische doelstellingen van de aanpak zijn het optimale beheer van hun problematiek door de patiënten, en het optimaliseren van de zelfredzaamheid, het activiteitsniveau en het sociaal-maatschappelijk functioneren, met het oog op een betere levenskwaliteit.

Een maximaal management van de eigen problematiek wordt onder andere gerealiseerd door psycho-educatie, met name door de patiënten op te leiden en te responsabiliseren voor diagnose en behandeling van hun eigen pathologie. Optimaliseren van zelfredzaamheid, activiteitsniveau en sociaal-maatschappelijk functioneren gebeurt eveneens aan de hand van informatieve en stimulerende interventies die betrekking hebben op de noden van het dagelijks leven in een stedelijke omgeving.

Een streven naar optimaal functioneren impliceert ook dat we oog hebben voor de grenzen van het functioneren. Deze grenzen hebben enerzijds te maken met intrinsieke beperkingen op het vlak van activiteit en sociaal functioneren, eigen aan de pathologie. Anderzijds wordt dit ook bepaald door de hogere drempels die maatschappelijk voor de suboptimaal functionerende burger ontstaan. Onze aanpak is erop gericht om enerzijds 'prothesen' aan te bieden waar de maatschappelijke integratie problematisch verloopt, en anderzijds om een stimulerend milieu te bieden met inachtneming van het anders-zijn.

Omdat precies activering een grote uitdaging vormt, bieden we de patiënten een waaier van interne en externe activiteiten aan, ervan uitgaande dat activering meer succesvol zal verlopen indien ze de persoonlijke interesse aanspreekt. Om de motivatie te prikkelen wordt ervoor gekozen om activiteiten periodisch aan te bieden.